نحوه مصرف قرص اورژانسی
- قرص اورژانسی چیست و چگونه عمل می‌کند؟
- نحوه مصرف قرص اورژانسی چگونه است؟
- قرص اورژانسی تا چند ساعت بعد از رابطه مؤثر است؟
- آیا قرص اورژانسی ۵ روزه وجود دارد؟
- چه مواقعی باید از قرص اورژانسی استفاده کنیم؟
- آیا قرص اورژانسی از بارداری بعدی هم جلوگیری می‌کند؟
- عوارض قرص اورژانسی چیست؟
- اگر بعد از مصرف قرص اورژانسی استفراغ کنیم چه باید کرد؟
- از کجا بفهمیم قرص اورژانسی اثر کرده است؟
- آیا قرص اورژانسی باعث تأخیر پریود می‌شود؟
- چه زمانی بعد از قرص اورژانسی بی بی چک انجام دهیم؟
- آیا قرص اورژانسی از بیماری‌های مقاربتی جلوگیری می‌کند؟
- آیا می‌توان قرص اورژانسی را چند بار مصرف کرد؟
- آیا وزن یا BMI روی اثر قرص اورژانسی تأثیر دارد؟
- قرص اورژانسی را از کجا تهیه کنیم؟
- از چه سنی می‌توان از پیشگیری اورژانسی استفاده کرد؟
- چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
- جمع‌بندی
قرص اورژانسی چیست و چگونه عمل می‌کند؟
قرص اورژانسی یا پیشگیری اورژانسی، روشی برای کاهش احتمال بارداری پس از رابطه جنسی بدون محافظت یا در شرایطی مانند پاره شدن کاندوم و فراموش شدن روش پیشگیری است. این روش برای مواقع اضطراری طراحی شده و جایگزین روش منظم پیشگیری از بارداری نیست.
بسته به نوع قرص، ماده مؤثره می‌تواند لوونورژسترل یا اولیپریستال استات باشد. این داروها عمدتاً با به تأخیر انداختن یا جلوگیری از تخمک‌گذاری احتمال بارداری را کاهش می‌دهند. قرص اورژانسی باعث سقط بارداری ایجادشده نمی‌شود و برای پایان دادن به بارداری موجود کاربرد ندارد.
نحوه مصرف قرص اورژانسی چگونه است؟
نحوه مصرف قرص اورژانسی به نوع و مقدار ماده مؤثره قرص بستگی دارد؛ بنابراین قبل از مصرف باید نام دارو و مقدار درج‌شده روی بسته‌بندی را بررسی کنید و دستورالعمل همان محصول را رعایت کنید.
دو نوع رایج قرص اورژانسی عبارت‌اند از:
- لوونورژسترل: در بسیاری از محصولات به صورت یک دوز ۱.۵ میلی‌گرمی مصرف می‌شود.
- اولیپریستال استات: معمولاً به صورت یک دوز ۳۰ میلی‌گرمی مصرف می‌شود.
در روش‌های قدیمی‌تر، بعضی قرص‌های ترکیبی نیز برای پیشگیری اورژانسی استفاده می‌شدند، اما میزان عوارض و اثربخشی آن‌ها با روش‌های رایج امروزی متفاوت است. بنابراین نباید تعداد قرص‌ها را بدون توجه به نوع دارو و دستور مصرف آن حدس زد.
قرص اورژانسی تا چند ساعت بعد از رابطه مؤثر است؟
هرچه پیشگیری اورژانسی زودتر پس از رابطه بدون محافظت استفاده شود، بهتر است. قرص‌های اورژانسی باید در اسرع وقت و در محدوده زمانی توصیه‌شده برای نوع دارو مصرف شوند.
لوونورژسترل معمولاً هرچه زودتر مصرف شود اثربخشی بیشتری دارد و می‌تواند تا ۵ روز پس از رابطه نیز اثر پیشگیرانه داشته باشد، اما میزان بارداری پس از مصرف در روزهای چهارم و پنجم بیشتر می‌شود.
اولیپریستال استات نیز می‌تواند تا ۱۲۰ ساعت، یعنی ۵ روز پس از رابطه بدون محافظت، استفاده شود و در فاصله ۳ تا ۵ روز پس از رابطه نسبت به لوونورژسترل اثربخشی بیشتری نشان داده است.
بنابراین عبارت «قرص اورژانسی فقط تا ۷۲ ساعت فرصت دارد» برای همه انواع قرص‌های اورژانسی درست نیست.
آیا قرص اورژانسی ۵ روزه وجود دارد؟
بله. بعضی از روش‌های پیشگیری اورژانسی تا ۵ روز یا ۱۲۰ ساعت پس از رابطه بدون محافظت قابل استفاده هستند. اولیپریستال یکی از قرص‌های اورژانسی است که در این بازه کاربرد دارد.
علاوه بر قرص‌ها، آی‌یودی مسی نیز می‌تواند در صورت قرار دادن توسط پزشک یا ماما تا ۵ روز پس از رابطه به عنوان روش پیشگیری اورژانسی استفاده شود و پس از آن نیز می‌تواند به عنوان یک روش پیشگیری مداوم باقی بماند.
چه مواقعی باید از قرص اورژانسی استفاده کنیم؟
پیشگیری اورژانسی معمولاً زمانی مطرح می‌شود که رابطه جنسی بدون استفاده از روش پیشگیری انجام شده باشد یا روش مورد استفاده با شکست مواجه شده باشد؛ برای مثال:
- پاره شدن یا خارج شدن کاندوم
- فراموش شدن یا مصرف نادرست قرص‌های پیشگیری منظم
- عدم استفاده از روش پیشگیری
- شکست روش جلوگیری از بارداری
در چنین شرایطی، نباید مصرف قرص را بی‌دلیل به تأخیر انداخت؛ زیرا زمان مصرف یکی از عوامل مهم در اثربخشی پیشگیری اورژانسی است.
آیا قرص اورژانسی از بارداری بعدی هم جلوگیری می‌کند؟
خیر. قرص اورژانسی برای کاهش احتمال بارداری ناشی از رابطه‌ای است که پیش از مصرف دارو اتفاق افتاده است و نباید آن را به عنوان محافظت مداوم در برابر رابطه‌های بعدی در نظر گرفت.
اگر پس از مصرف قرص اورژانسی دوباره رابطه بدون محافظت داشته باشید، احتمال بارداری همچنان وجود دارد. برای پیشگیری مداوم، بهتر است از یک روش منظم مانند کاندوم یا روش‌های مناسب پیشگیری از بارداری استفاده شود.
عوارض قرص اورژانسی چیست؟
بعضی افراد پس از مصرف قرص اورژانسی ممکن است دچار عوارض کوتاه‌مدت شوند. از عوارض احتمالی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تهوع
- سردرد
- خستگی یا سرگیجه
- حساسیت یا درد پستان
- درد یا ناراحتی شکمی
- لکه‌بینی یا تغییر در خونریزی قاعدگی
- جلو افتادن یا به تأخیر افتادن پریود
شدت این عوارض در افراد مختلف متفاوت است و تغییر زمان پریود پس از مصرف قرص اورژانسی می‌تواند رخ دهد.
اگر بعد از مصرف قرص اورژانسی استفراغ کنیم چه باید کرد؟
اگر مدت کوتاهی پس از مصرف قرص اورژانسی استفراغ اتفاق بیفتد، ممکن است جذب دارو کامل نشده باشد. طبق راهنمای CDC، در صورت استفراغ در ۳ ساعت اول پس از مصرف قرص اورژانسی، باید در اسرع وقت درباره مصرف مجدد دوز با داروساز یا پزشک مشورت شود.
از کجا بفهمیم قرص اورژانسی اثر کرده است؟
از روی احساسات یا عوارض بعد از مصرف نمی‌توان با اطمینان تشخیص داد که قرص اورژانسی مؤثر بوده است. تهوع، حساسیت پستان یا تأخیر پریود به تنهایی نشان‌دهنده بارداری نیستند و از طرف دیگر نبودن عارضه نیز به معنی قطعی اثر نکردن دارو نیست.
اگر پریودتان بیشتر از زمان مورد انتظار عقب افتاد یا احتمال بارداری وجود داشت، انجام تست بارداری روش مناسب‌تری برای بررسی وضعیت است. اگر نتیجه تست مثبت شد یا درباره نتیجه تردید داشتید، با پزشک یا ماما مشورت کنید.
آیا قرص اورژانسی باعث تأخیر پریود می‌شود؟
بله، تغییر در زمان پریود از عوارض شناخته‌شده پیشگیری اورژانسی است. ممکن است خونریزی قاعدگی کمی زودتر یا دیرتر از زمان معمول اتفاق بیفتد یا لکه‌بینی ایجاد شود.
به همین دلیل، صرفاً تأخیر پریود پس از مصرف قرص اورژانسی به معنی بارداری نیست. اگر تأخیر قابل توجه باشد یا احتمال بارداری وجود داشته باشد، بهتر است با تست بارداری وضعیت را بررسی کنید.
چه زمانی بعد از قرص اورژانسی بی بی چک انجام دهیم؟
اگر پریود در زمان مورد انتظار شروع نشد، می‌توان از تست بارداری خانگی استفاده کرد. برای آشنایی بیشتر با روش صحیح انجام تست، می‌توانید مقاله نحوه استفاده از بی بی چک را مطالعه کنید.
اگر زمان پریود مشخص نیست، انجام تست بارداری حدود ۲۱ روز پس از آخرین رابطه بدون محافظت می‌تواند برای بررسی احتمال بارداری مفید باشد. در صورت منفی بودن تست اما ادامه تأخیر پریود، ممکن است نیاز به تکرار تست یا بررسی پزشکی باشد.
آیا قرص اورژانسی از بیماری‌های مقاربتی جلوگیری می‌کند؟
خیر. قرص اورژانسی برای کاهش احتمال بارداری استفاده می‌شود و از بیماری‌های مقاربتی مانند HIV یا سایر عفونت‌های منتقل‌شونده از راه جنسی جلوگیری نمی‌کند.
برای کاهش خطر انتقال عفونت‌های مقاربتی، استفاده صحیح و مداوم از کاندوم اهمیت دارد. اگر رابطه‌ای با احتمال انتقال عفونت انجام شده است، مراجعه به پزشک برای ارزیابی و انجام آزمایش‌های لازم می‌تواند ضروری باشد.
آیا می‌توان قرص اورژانسی را چند بار مصرف کرد؟
پیشگیری اورژانسی برای مواقع اضطراری است و بهتر است به جای اتکا به آن، از یک روش منظم پیشگیری از بارداری استفاده شود. با این حال، نیاز به استفاده مجدد از پیشگیری اورژانسی به خودی خود به معنی ایجاد عارضه شدید یا خطرناک نیست و موضوع مهم، انتخاب روش مناسب و توجه به نوع قرص است.
اگر فرد مرتباً به قرص اورژانسی نیاز پیدا می‌کند، بهتر است درباره روش‌های قابل اعتمادتر و مداوم پیشگیری از بارداری با پزشک یا ماما مشورت کند.
آیا وزن یا BMI روی اثر قرص اورژانسی تأثیر دارد؟
وزن و BMI می‌توانند در اثربخشی برخی قرص‌های اورژانسی، به‌ویژه لوونورژسترل، نقش داشته باشند. شواهد موجود نشان می‌دهد که اثربخشی قرص‌های اورژانسی ممکن است در افراد دارای چاقی کمتر باشد، بنابراین در این شرایط انتخاب نوع مناسب روش اورژانسی بهتر است با مشورت پزشک یا داروساز انجام شود.
قرص اورژانسی را از کجا تهیه کنیم؟
قرص‌های اورژانسی انواع مختلفی دارند و مقدار ماده مؤثره آن‌ها نیز ممکن است متفاوت باشد. هنگام تهیه دارو به نام دارو، مقدار ماده مؤثره، تاریخ انقضا و سالم بودن بسته‌بندی توجه کنید و از مصرف خودسرانه چند قرص با ترکیبات متفاوت خودداری کنید.
برای انتخاب نوع مناسب، به‌خصوص در صورت مصرف داروهای دیگر، داشتن بیماری زمینه‌ای، شیردهی یا وجود شرایط خاص، بهتر است با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
از چه سنی می‌توان از پیشگیری اورژانسی استفاده کرد؟
نیاز به پیشگیری اورژانسی بر اساس وجود احتمال بارداری و شرایط فرد بررسی می‌شود و نمی‌توان یک سن ثابت را به عنوان پاسخ همه افراد در نظر گرفت. برای نوجوانان و جوانانی که از نظر جنسی فعال هستند نیز آموزش درباره پیشگیری از بارداری و بیماری‌های مقاربتی اهمیت دارد.
در صورت نیاز به پیشگیری اورژانسی، انتخاب روش مناسب باید بر اساس نوع دارو، زمان گذشته از رابطه، داروهای مصرفی و شرایط فرد انجام شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر پس از مصرف قرص اورژانسی پریود به شکل غیرمعمول به تأخیر افتاد، تست بارداری مثبت شد، درد شدید شکم یا لگن ایجاد شد یا خونریزی غیرعادی و قابل توجه داشتید، بهتر است برای بررسی دقیق‌تر به پزشک یا ماما مراجعه کنید.
جمع‌بندی
قرص اورژانسی روشی برای کاهش احتمال بارداری پس از رابطه بدون محافظت است و باید هرچه سریع‌تر و متناسب با نوع دارو مصرف شود. همه قرص‌های اورژانسی محدود به ۷۲ ساعت نیستند و برخی از آن‌ها تا ۵ روز پس از رابطه نیز کاربرد دارند. نوع دارو، زمان مصرف، شرایط فرد و برخی عوامل مانند BMI می‌توانند بر انتخاب و اثربخشی روش تأثیر بگذارند.
قرص اورژانسی از بیماری‌های مقاربتی جلوگیری نمی‌کند و جایگزین روش منظم پیشگیری از بارداری نیست. همچنین برای تشخیص اثر کردن دارو نباید فقط به علائم یا زمان پریود تکیه کرد و در صورت تأخیر قاعدگی، استفاده از تست بارداری می‌تواند به بررسی احتمال بارداری کمک کند.
مطالب مرتبط با سلامت بانوان:
نظرات کاربران
هنوز نظری ثبت نشده است.